Avishistorien Verdalsbilder Verdal kommune
                   
Dette er html-versjonen av filen http://kultur.verdal.kommune.no/biblioteket/rotmo/ferdig%20til%20utskrift/VERDALSORATORIETx.doc.
G o o g l e lager html-versjoner av dokumenter automatisk når vi søker gjennom nettsider.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

      V E R D A L S O R A T O R I E T 
 
 
 
 

      (Et hundreårs-minne over Ulykken i Verdal) 
 
 
 
 
 
 

      Musikk: A. Skrove 
 

      Tekst: H. Rotmo 
 

1993 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

SPRÅKMERKER: 

Disse tekstene er ikke litteratur. Det er skriftlighet i muntlighetens tjeneste.

Akkurat som notene ikke er musikken er heller ikke de skrevne tekstene de egentlige tekstene. Oratoriet kan i det hele tatt ikke oppfattes med øyet, det kan kun oppfattes med øret. 

Jeg har valgt å bruke en skriftlighet som ligger nær opp til radikalt nynorsk, med sideblikk på bokmål og svensk. I 80% av teksten er det sammenfall mellom verdalsdialekten og "normalnorsk". Men noen ganger er det skikkelig kollisjon. Disse kollisjons-øyeblikkene har jeg løst på den måten at jeg har tøyd meg så langt vekk fra lydskrift som mulig og over på normal skriftlighet, som med nedenforstående kodeløsning skal være lett å lese for en verdaling og samtidig forståelig for alle nordmenn. 

1. Palatalisering er ikke anmerka og må taes ved opplesning. Det skal lyde mainnj, men jeg skriver mann.  Det skal lyde heinnjtj, men jeg skriver det mer lesbare "hent"

2. Tjukk l av rd skrives rd: Haurd og kjaurd, som uttales haul og kjaul. (Unntak: vala av verda og jali av gjerdi). Tjukk l av gammelnorsk l skrives uten muljeringstegn. Det står  tull, men det uttales tuillj.

3. Stumme t-er og r-er og k-er og g-er er med i skriftbildet. Huse(t), e(r),to(k),uhyggele(g)

4. Særfenomen i verdals-språket:

  a) Den typiske ø-lyden som ligger nære æ skrives normalisert og dermed variabelt: Vi har den i sle/øngt, dø/ættra, tre/øng, fø/ælk.

  b) Konsekvent skal det være nu og ikke no. Mine no-er har fått  dispensasjon på musikalsk grunnlag.

  c) Senka i til e: Fengra, teng, legganes. Ikke tatt med i skrift.    

  d) Det heter hi og ikke har. Og jeg skriver hi.

  e) Det heter mæ dæ sæ. Jeg skriver meg deg seg.

5. Dativ er idag nærmest utdødd, men jeg bruker det for å få en mer tidsriktig stemning i språket. Kort dativkurs:

  Ein hest - åt hesta

  Ei veitj - oppå veitjen

  Eit hus  - i husi

  All hestan, veitjan, husa - på hestom, grindom, husom

  Dativreglene ligner på de tyske: Det er dativ ved omsyndledd: "Gi nu 'om far slirreima." Og det er dativ ved preposisjoner som betegner stillstans: På, ved, i, attmed, oppmed, tå, under.

  Merk at ved bevegelse til/fra noe, skal det være akkusativ. Det heter "Han va på Ør'n", men "Han gikk på Øra."

For musikalitetens og rytmikkens skyld finnes det noen avvik i teksten, som f.eks ei dokke istf ei dokk', alle istf all'.

På soldatsangen har jeg brukt en fintrøndersk form.

Jeg har brukt riksmål i Sol over land-sangen for å få til en mer høystemt  tone. Likeså ved kontakt med overklassen, ved avisreferat og ved faste betegnelser som feks "Ulykken i Verdal".

H. R. 
 
 
 
 

INNHOLD:

1  Sol over land - Åpning

2  Mann på hestleiting

3  Vårvals

4  Familien på Elleseusplassen

5  Kveldsro med tynnlems

6  Den siste timen

7  Godnattsangen

8  Katastrofen

9  Sørgemarsj

10  Nordenfjeldske Dragonregiment

11  Redningen

12  Sol over land - Matilde

13  De forkomne

14  Prins Carl

15  Prinsens tale

16  Matildesongen

17  Skitne støvler

18  Sol over land - Instrumental

19  Høyriva

20  Her ska vi bo 
 
 
 
 
 
 
 

                  1. SOL OVER LAND-ÅPNING 

a) Instrumentalt åpningstema. 
 

b) Kjenningsmelodien: 

Sol over land

vekker liv i minner

om dagen vår bygd

åpnet Raslende Grinder

inn til Dødens gap.

Små lammunger forsvinner, tre og hus-

og en du kjenner godt skal dø-

Et drap, et grusomt drap! 

Sol over land

nå drar Den Sorte Skygge

sitt Tynne Sørgeslør

over Dødens Uhygge

som slår sanseløse slag

En dag - en grusom dag  å å !

En du kjenner godt skal dø

skal dø

2. MANN PÅ HESTLEITING

KVINNA: Det gikk ein mann og leita hest. Han heitt' Elleseus og han gikk med hestgreiet knytta rundt medjen. Han skull kjør ein klestamp, men han fann itj hesten. Det va fer hunner år sea.

MANNEN: - Koffer ska æ fårrå og leit etter denn tverhanken? Det er itj æ som hi dressert'n. Ha æ dressert hesten ha'n kymmi berre æ sa: Tjållllå låååååå! Prrrrr!

KVINNA: Først sparka'n irritert i måssåtuvom. Så klødd'n seg i det buståt' håri. Så vart'n svett på ryggja og bynnt å knyt nåvvåan. Store nåvvåa, med breie fingra som lett kunn'n klip åv ein kjetting med hovtång.

MANNEN: Han gikk oppgjennom skogbrynet frå Follogårdom og ferbi Kråg og opp i Prestgårds-skogja og kom innpå ei stor myr. Der va det så blautt at'n stei over stevla. Så blautt ha'n aller sett det før, han vart ståanes eit augblekk og tvinn de lang' bartan sin, men så fortsett'n.

- Ka du er så uroleg fer? Det er da berre meg!

KVINNA: Han gikk og gikk, men han fann ingen hest og teslut kom det over'n ei stor undring. Det va den 18 mai 1893.

MANNEN: Han kom oppover mot gården Skei. Der oppmed, under ei stor osp, vart'n ståan og sjå utover grenda si. Jermstadgrenda.

KVINNA: Lauvet spratt, sauin va nyss sleppt ut, åkran låg nyhårva og sådd, og det grønas i alle tun rundt verbetti tømmerhus. Fattigsleg og små va plassan, men velholdt de flestan og vakker mang, og med uferglømmeleg' navn: Follostuggu, Gollaugstuggu,

Tokstad, Movald, Trøgstadvald, Eklosvedjan, Hagaenget,

Nordløngsglenna, Spandet og Krågh.

MANNEN: Han bynnt å bli så besettade matin. For der og sprang tulling i skogja. De anner plasskarran sto sekkert både tørrskodd og mett nu, inni ei støvåt bu i skjennet tå ei osanes parafinlamp og knoga med nå slags "nævenøttig arbeid". Reparert sko og rokka og vognhjul. Stellt te traug og skuvsenger.

- Må du kåmmå nu da! Flårråfinn der du fer!

KVINNA: Jau, kveldsmaten va kømmi på bordet i de flest' heimom.

Sju, ått unga skull ha mat på mang tå plassom. Kvinnfolka ha meir enn nok med å fli det fattigsleg' huset, der lusa trivdes og tuberkulosen truga. Nå'n satt og melka, nå'n kinna smør, nå'n skura gølv, nå'n vaska klea, nå'n reiva småungan med lange linninga.

MANNEN: Elleseus med hestgreiet stillt seg p'unni ospa oppmed Skei og kik utover. Da såg'n at bortover vei'n millom Follo og Jermstad, gikk det ein flokk kvinnfolk med skrål og latter. Ka dem skull? Han tøkt han såg kånnå si, a Sofie, i flokka og. Dem ha da vel aller i vala birri med seg klestampan, birri dem i hendrom? 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

      3. VÅRVALS 
 

(Kvinnene synger om sitt arbeide) 

Mens vårvindan krusa vi vandra på vei

og bar med oss stampa te vask

Seks staute kvinnfolk vi sto der og gnei

med latter og sladder og dask 

Hu Mina fortælt hu va bånnåt igjen

Da sipa vi alle ein skvett

Hu Lisa fortælt hu ha fått seg ein venn

Da lo vi så reine besett 

Hu Ingeborg ha med gitar

Hu sang med sin stemme så klar:

"Lykksalig lykksalig hver sjel som har fred

Dog ingen kjenner dager før solen går ned" 

Mens vårvindan krusa vi vandra på vei

og bar med oss nyvaska kled'

Ungan kom springan på langande lei

og fyllt oss med takksemd og gled' 
 
 
 

      4. FAMILIEN PÅ ELLESEUSPLASSEN

KVINNA: Om kveld'n 18 mai 1893, gikk hu Sofie ut på tråppa fer å rop på ungan, og så vart a ståanes og sjå på ein grågåsflokk som flaug nordover på himmel'n.

- Ho hoj! Må de kom og eta!

MANNEN: Hu Sofie kasta på den lang' løs' fletta si. Hu såg ut som ei ungveitj fremdeles, raudlett og rank i ryggen. "Hu er sta", brukt faren hennes å sei. "Hu ber med seg det beste i mennesket", sa mora. I all fall kunn a dans 17 polsdansa i strekk uten å bli klar.

KVINNA: - Ho hoj! Ker de er hen? Det er kveldsmat!

Hu treft han Elleseus i skogja eingong hu og faren kjaurd fram eit tømmerlass. Støttingen bekka og stokkan kila seg, men han Elleseus tok hovtonga og kløpt åv kjettingen.

MANNEN: Dem budd på ein tå de minst' plassom i Jermstadgrend'n hu Sofie, Elleseus og døttra derres hu Matilde, som va 9 år. Ja det va så velholdt og vakkert hos dem at folk snakka om at det va eit snev tå velstand på Elleseusplassa.

KVINNA: Velstand va det nu itj, jau kanskje det va ein slags velstand ti a Matilde, fer det va nå' eget med hu. Det vart sagt at hu las Pontoppidans Katekisme baklengs så både kattungan og grisungan sat pal og haurd på.

MANNEN: Sist vintern spann a garn sjøl og farga og brodert ein duk med motiv tå Stekstadkjerken. Og den vart så fin at det kom sjøle prostinna fer øre. Men koffer ha tårnet ramla tå?

KVINNA: - Matilde!

All ungan va på låven den dag'n. Dem ha det så artigt der, fer låven va tom fer høy og det va god plass fer å trøy seg. Og det va så løst om kveldan vørti at dem va itj å få i seng nesten itj førri mednatta. Dag'n førri va det 17 mai, så det va fine dåggå.

- Itj fårrå så de gjer dokk nå' oppå den!

MANNEN: Da kjem han Elleseus sneranes inn på tunet så småstein skvett. Han held hestgreiet i ei hand og buksa i annera, fer han ha itj fynni slir-reima i farta førri hest-leitinga.

- Han kan berre fårrå ker'n vil fer meg, den flangerfussen!

Og så åpna'n fjøsdøra og slengt hestgreiet inn.

KVINNA: I det såmmå smatt litjgrisen ut, han sprang over tunet og ned mot hagan. Elleseus tok opp jakta på'n, sprang etter grisa, grisen gjord ei tver-kast attmed hagagrind'n og han Elleseus gleina i ein hestlort og slo ut med armom så buksa datt ned på helan, så mesta'n balansen og fauk på hauet innunder eit bladfattig solbertre.

KVINNA: Ungan såg episoden og la seg tvikrokåt på låv'bru'n og flira. Hu Antonetta, han Thomas, han Mekal og hu Matilde.

MANNEN: - Ta hit slir-reima mi! Sofie hent ungan! Dem hi stilli slir-reima! Æ te dræpen på meg ska æ gå og hold opp buksa på det henn' viset! Matilde!

KVINNA: - Hu leike gjømt. Oppå låva. Ilag med nabo-ungom.

MANNEN: - Den veitja! All muleg herpesering finn a på. I vinter satt a i ro attmed kakkelomna og brodert ein duk, mens nu.....!!!! Matilde!!!! 
 

BARNEKORET: Skynd deg og gjømm deg Matilde

           Skynd deg og gjømm deg svinnt

           Skynd deg og gjømm deg Matilde

           Nu er'n sinnt! Nu er'n sinnt! 

KVINNA: Matilde dilta ned låv'brua med slir-reima slenganes rundt seg som om a va "Prinsessen av Egypt".

Hu va hosso-laus, men hu skrangla med seg to store tresko. Hu ha eit blått skjørt og ei grå trøy'. Ryggen va nedgrodd tå høystøv og oppå haui svaia det ein lang undranes timotei.

- Mor, det va itj æ som fann på å ta slirreima. Det va han Thomas. Og det va han Mekal som gjord det. Hu Antonetta sa det va å stållå. Hu sa at den som stel får svarte prekka på sjela si og da kjem'n itj inn i Himmelen! Men han Thomas lovt han Mekal ein to-øring om'n gjord det, og så gjord'n det han Mekal, itj skyld på meg! Vi ha det så my artig! Æ er matin!

MANNEN: - Matin du leksom! Det bli itj nå meir mat på deg førri vettet er kømmi på plass igjen! Dett tull-spjeld!

KVINNA: - Matilde, gi nu 'om far slir-reima. Nu går vi og sett oss te bords og et i Jesu namn.

Elleseus, må du itj gå og tenk så mykji på hestan og skol'lærar'n og svensk....

MANNEN: - Det svenske kongehuset er nå'n skitstævli! Ferbanna hesta! Ta hit slir-reima ! 
 
 
 
 
 
 

5. KVELDSRO MED TYNNLEMS 

No går vi te bordet

no går vi te bordet

no går vi te ro

ja no går vi te kvelds 

Så får du ei tynnlems ferdi du va snillest

ferdi du va snillest tå alle idag. 
 
 
 
 
 
 
 
 

      6. SISTE TIMEN 

KVINNA: Hu Matilde kraup under fell'n oppå lofti på Elleseusplassa og skull såvvå, men hu vart ligganes og kik ette' fjæs på kvestan i seng-gavel'n.

MANNEN: Sofie og Elleseus satt attmed bordi og snakka lågt åt kvaranner, men hu Matilde haurd ka dem sa lell:

KVINNA: - Det va nå rart da vi ausa vatn frå bekkja i dag. Det kom rett som det va grå' stripa i vatnet.

MANNEN: - Det er da vel fleir som vaske kleda, tenk på all denn' lortåt dallsekkjin oppi Leirådala.

KVINNA: - Og så tøkt vi at vi kjennt ei så rar lukt  da vi gikk heim ette' veia. Kjennt itj du den?

MANNEN: - Det er østavind og dem kjøre frau vukubyggin.

KVINNA: - Koffer er hestan så urole'?

MANNEN: - Må du nemn denn tammellaupen igjen?

KVINNA: - Hengt du opp hestgreiet, forresten?

MANNEN: - Det er så floki denn rufsheklet, henge opp'e sea.

KVINNA: - Strødd du fer kviga?

MANNEN: - Den vemsnassin, hu berre sparke utover.

KVINNA: - Fløtta du geita på kjøret?

MANNEN: - Den pruttustrutten kan stå te i mårrå.

KVINNA :- Du sett ut ting!

MANNEN: - Du mase på meg!

KVINNA: Hu Matilde låg og lytta og tenkt: - Pruttustrutten? Bestandig ska dem setti son og krangel. Hu mor er så my nøye. Han far er så my glømsk, det er bøker'n som gjer det. Han far hi lissi fleir bøker enn presten. Vesst presten får kikhosten, så kan han far hold preika. Men da kjems kjerktårnet te å rammel ned. Hu Antonetta sei at hves'n bannes i kjerken sprekk tårnet og dett ned, og han far...ååååååå enn den gongen han knustra kneskåla i trøskingen? Da fekk svensk-kongen gjennomgå! Hå hå hå!

MANNEN: - Er du vakkjin ennu Matilde? spord'n Elleseus da han haurd klukkinga ifrå sengen hennes.

KVINNA: - Matilde! Nu er det slut ! Nu er det natt! Klokka er tolv! All søv! sa a Sofie.

MANNEN: - Må du såvvå du og! sa'n Elleseus.

KVINNA: Da sa Matilde at a va redd!

MANNEN: - Det er itjnå å vårrå redd! sa'n Elleseus.

KVINNA: - Mor, kan du itj søng nå' åt meg! spord a Matilde

MANNEN :- Æ ska søng æ! sa'n Elleseus.

KVINNA :- Vi kan da vel søng ilag. All! 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

      7. GODNATTSANGEN

(Menn:)

Gaffla og spaddia og hakka og spett

hi vi sett bakom døri og nåv'

Barta og nassi-hår og skjegg hi vi kløpt

Nu er karran trøtt og vil sov'

På snorkanes sjørøverskip alle mann

vi segle te Sydhavets strand 

(Kvinner:)

Butta og baksterfjøl og bøtta og brett

hi vi sett p'unni benka og bord

Nassi og neggelrot og fletta hi vi flidd

nu somne, nu somne a mor

På hesta tå doggtunge skya vi rir

te Berget det Blå der vi blir 

(Barn:)

Pilbørs og filledokk og arter-sprett

hi vi sett p'unni lokk og lem

Klappaskall og syltetøy og melk hi vi fått

nu søv alle ungan så godt

På snøkvite engla så tamme som kyr

te Eventyrlandet vi flyr 
 
 
 
 

      8. KATASTROFEN 
 

Instrumental skildring

(Natt, sovende mennesker, plutselig løsner leir-raset, en fryktelig katastrofe utvikler seg. Hjelpeløse mennesker roper i redsel og dødsangst.) 
 
 
 

- Det går eit forferdeleg ras!

- Kom dokk ut!

- Æ sett fast!

- Jorda revne!

- Æ søkk!

- Kjære Gud itj lett meg døy! 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

      9. SØRGEMARSJ 

1. Instrumental del 

2. Kor: 

Fjøset ligg knustra te ved

Der inni jamre eit fe, sjå ei seng uten folk -

full tå leir - 

Sjå ei lita dokke flyt -

sjå ein gyngehest......

To som gikk på skolen

to som song og lo

Kor er dem no?

I himmlen! 

To som gikk på skolen

To som song og lo

Kor er dem no?

I himmlen! 
 
 
 
 
 
 

      10. NORDENFJELDSKE DRAGONREGIMENT 

Nordenfjeldske Dragonregime-e-ent

Marsjere ut, ei ulykke har hendt

Eit ras er gått! Eit ras er gått!

Måsen heng og skrik så hest og rått

over lik der dommedag har stått 

Krøtter gaule, kvinner gret i nø-ø-ød

Fire unga og ein gamling finn vi død

Vi spenne på ski! Vi spenne på ski!

Utgjennom leira vi renne uten gli'

Mange folk og krøtter redde vi 

Ei mor med barn spring utover igjen

spring utover igjen/ spring utover igjen

spring utover igjen - 

Nordenfjeldske Dragonregime-e-ent

så mang ein gong i krig vi er  utsendt

Men aldri før! Men aldri før!

har vi sett Døden selv som Kommandør

Når unger dør - eit Dragonhjerte blør 
 
 
 
 

      11. REDNINGEN

MANNEN: Soldatan fann han Elleseus på ei stor flytanes grastørv attmed Ness, 4 kilometers avstand frå heima. Skjorta va revna i ryggen, han ha berre ein stævvel, og han va heilt fertumla og snakka over seg.

KVINNA: Soldatan bar'n med seg langsett' ein lang ståggå og nå'n planka dem ha lagt ut, framåt husom på Nessgjali. Og der, attmad hagagrind'n på Nessgjali, sto a Sofie. Hu sto der uten ei skråm, uten så my som ein lortflekk på kjolen sin, og hold den anner stævvel'n hans Elleseus i handa, forstå det den som kan.

MANNEN: - Ker er a Matilde? va det første han Elleseus sa.

KVINNA: - Hu hi det bra, sa a Sofie.- Itj tenk på det.

Og så tok a Sofie fersektig rundt Elleseus og fekk'n te å snu seg og sjå utover.

MANNEN: Det låg ein svær gråblå sjø framom dem, skapt tå elv og leir, leir og elv. Rett framom såg dem husa på Lennes, der stuggu ha lagt seg på skakke og ha leira oppåt seg heilt opp te tak-skjegget. Fjøset va ihopsykki og tå-sli eit hjørn'. Smia va  berre ein haug med tømmerstokka. Overalt flaut husresta, møbla, knekt' tre og kadaver.

KVINNA: Og bakom, langt der bak, såg dem eit uhyggeleg, blåsvart, gapanes svelg og det steig opp blå røyk over Jermstadgårdom.

MANNEN: - Æ ferstår itj, sa han Elleseus. - Æ haurd berre ein dunder og så kjem æ'tj ihaug meir.

KVINNA: - Dem sei husa vårres itj finns lenger.

MANNEN: - Matilde! Matilde! ropt han Elleseus. - De må beskade prøv ja guta!

KVINNA: - Du treng itj å rop, sa Sofie.

MANNEN :- Hu kan itj vårrå langt utpå den. Hu kan itj vårrå langt unna !

KVINNA: - Dem gjer itj å prøv' nå' meir!

MANNEN: Han Elleseus huka tak ti ein tå soldatom og kleip'n så hardt i armen at'n seig i kne.

- Hu er så eiegod ei veitj a Matilde. Ferstår de det? Legg ut ståggå! Ta plank og legg ut! Hør på meg. Ta slirreima mi! 

      12. SOL OVER LAND - MATILDE 

(3. vers) 

Sol over land

et barnesmil er borte

Stille vi står

her i skyggen den sorte

og ser inn i Dødens Gap

Et drap - eit grusomt drap

og en du kjenner godt er død

er død 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

13. DE FORKOMNE 

KVINNA: Dem fann berre fotgavel'n på senga hennes Matilde.

Han Elleseus for ut og ropt på a i tri døgn. Han dresta seg lenger utpå enn de flest' soldatan, og han berga iland ei vøgg, med eit nyfødt ban oppi, og banet levd.

MANNEN: Han va med da dem fann de to hestan på Løng. Dem sto bynni ti fotlenka, og stallgolvet va sykkji langt nedgjennom, berre mulan på hestom stakk opp tå leira. Dem skreik og skreik rett opp frå bakken, så det gikk gjennom marg og bein. Det gikk itj å skjøt dem hell, dem mått stekk dem ihjel. 

KVINNA: Ein kvit duk, som det va brodert ei kjerk på, flaut opp utom Sundby og vart henganes i eit tre, og ein kårkall der trudd han såg spøkels. Men tausa på Sundby kjennt igjen duken og ga'n åt'n Sofie, og hu bretta duken ihop og la'n p'unni hauputa, lortåt som den va.

MANNEN: Dem ha eit rom oppå eit loft på Sundby. Det va mang ferkymmi familia der på gårda. Ja, meir som eit lasarett. Der va det ein jammer å hør om nettern, som ingen kan tru. På eit lite loftsrom satt dem i dåggåsvis, hu Sofie og'n Elleseus.

Dem ha mesta alt dem ått. Huset, innboet, den nye kakkelovn'n, kviga, sauin og litjgrisen.

KVINNA: Sofie rekna att og fram: - Ka kunn vi ha gjort annsles? Koffer fersto vi itjnå før? Alt regnet høsten førri, det ha vi glømt. Hestan va urole, men vi forsto itj det heller. Det va snakk om at a Matilde skull bli med nå'n slektninga heim oppi Løksdala den 17. mai, men det vart itj.

MANNEN: Dem satt der på lofti og pintes i fem dåggå og va mesta itj utom dør. Om kveld'n den femt dag'n kom det ein journalist og villa snakk med dem.

KVINNA: Da skjønt Sofie og Elleseus at det va mang anner som ha det vær enn dem.

Verdalsøra holdt på og vart evakuert. Oppmed Melby ha det vørti ein stor demning, det flømt over så folk mått reis frå heimom sin heilt opp te Vuku. Krøtter sto fast i leira og belja te dem itj ha mål att.

MANNEN:  Men guten på Gollaugstuggun han berga med det at'n klatra oppi tuntreet da raset gikk, og han segla på tuntreet heilt ned te Rosvold og det vart langt.

KVINNA: Da dem fann stabburet på Tokstad vist det seg at flatbrødstablan sto lik heil, og rømm-bunkan sto uten at dem ha skvøtti over.

MANNEN: Da journalisten for, la'n att ei avis og såmmå kveld'n tok han Elleseus avisa med seg og sett seg på vedakassen p'unni ei parafinlamp og bynnt å lesa beretningen om plassen Kraag. Han las høgt som brukeleg va, men stemmen kjempa heile tida mot gråten:

"Plassen Kraag. Eier Thore og hustru Ingeborg Anna. De våknet av et forferdelig bulder, de kom seg nøgne ut med en årsgammel gut, Gustav. De ropte varsko til sine børn som lå ovenpå loftet, de hørte at de var våkne, men der var ikke tid at vente og huset begynte å bevege sig og knake i sammenføyningene. Idet manden og hustruen la på sprang gled huset og gårdstomten ned i dypet, mens børnene der inne  ropte i dødsangst. De omkomne børnene er: Petter 10 år, Signe 9 år og Inger 5 år." 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

KVINNA: Sofie såg at det skalv gjennom kroppen hans Elleseus der han bøgd seg framover vedakassen. Da gikk a bort og strauk'n over nakken. Hu vart ståan attmed sida hans og klapp på nakken hans som på ein hest. Da fall augan hennes på beretningen om Hagaenget, og så bynnt a å lesa, som om det va fer å trøst han Elleseus. Men ka trøst va det å lesa om Hagaenget?

"Hagaenget. Eier Petter Mikkelsen og hustru Gurruanna. Manden som er skredder var borte på arbeide. Da hustruen merkede Skredet tog hun minstebarnet på 3 år i armene og sprang avsted. Men hun var ikke kommet langt før den fremstyrtende Leirmasse inhentede henne og i enslags Villelse kastede hun Barnet fra sig og kom selv op til Gården Sundby. Hun var da slemt istykkerslået både i Tindingen og andre Steder. Da de på Sundby spurte henne om Ulykken svarede hun sanseløst på alle Spørsmål. Hun havde 4 børn, det ene tok hun altså med, men måtte kaste fra seg, og de andre tre blev liggende igjen. Hun ligger nu syg efter Nattens Redsler. En Ko strøg med, men en er kommet sig i land. Fire småfe gikk med.

Da Ulykken ryktedes kom Manden til. Det var sørgeligt å høre hans Beklagelser. De havde i alt havt 7 børn; 3 var døde tidligere. "Nu har vi ingen igjen!" sa han. Børnenes navn er: Marie, Johan Marius, Gunnhild Pauline og Grete." 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

      14. PRINS CARL 

Prins Carl er kommet

Kongehusets sorg meddeler

Stockholms slott befaler

Hjelp og silver-daler 

Kong Oscar den andre

medgir stor bedrøvelse

ja stor stor bedrøvelse

Han sender sin sønn

sin sønn Prins Carl

på lang lang ferd

nord for Do-ovre, nord 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

      15. PRINSENS TALE 

KVINNA: Femotyvende mai kom prins Carl. Sofie tok med seg han Elleseus ut da så'n itj skull bli settan inn berre og stur.

MANNEN: Telegrafen va brøtti, men ei tå de sist' meldingan som vart sendt gikk åt regjeringen i Stockholm. Kong Oscar sjøl ba prins Carl  ta tur'n fer å skaff oversekt over "ulykkens omfang", "stifte en innsamlingsaksjon" og "koordinere hjelpearbeidet". Han kom med dampskipet "Levanger" i følge med general Rykvist, oberstløytnant Holtermann og kaptein Ræder. Langs vegan stillt folk seg opp fer å sjå på de prominente gjestan.

KVINNA: Dem samla seg ved Kålen. Stiftsamtmann Trampe og statsråd Nissen var der. Og Kommunens opnævnte Velferdskomite med lensmann Wessel og kanaldirektør Lund i spissen. Nå'n meter unna dem sto almuen.

MANNEN: Det gikk ei skaking igjennom flokken da Prinsen kryssa grensa millom høg og låg, og bynnt å snakk med De ulykkesrammede.

KVINNA: Rett bak gikk Kanaldirektøren og la fram Ulykkens omfang i tørre tal.

MANNEN: Hundre plasser ødelagt, 112 mennesker omkommet, rast ut 55 millioner kubikk jord. Utrast areal: 2 km x 3 km.

KVINNA: Sofie nippa han Elleseus i arma og sa: - Kor mang netter angst? Kor mang tonn sorg? Kor mang kilometer jammer? Koffer snakke dem itj om all lidelsan?

MANNEN: - Hysj ! Nu er det prinsen som ska snakk, sa'n Elleseus.

KVINNA: - Han vil itj æ hør på sa Sofie, og så gikk a sin veg. 
 
 
 
 
 
 

MANNEN: Kjæra venner!

Min far kung Oscar den andra har med størsta sorg erfarit den olycka som har drabbats denna vackra bygd Verdalen!

Han har sendt mig hit upp før at vitna om sin sorg!

Jag har fått rida opp i høgden och skodat olyckksfeltet. Men jag kan inte finna ord til at beskriva vad jag der såg....

Min far...Kung Oscar den andra och drottningen overbringer hervid kroner fem tusen til hjelp-arbetet. Från kronprins Gustav Adolf, prins Eugen og mig overbringes kronor tusen.

Slutligen. En stor tack til de modiga menn som med stor fåra før sina liv tok sig utgjennom leirmassarna och reddade så många.

Dom vil senare motta kungens medalj. Jag vil nu be dessa stiga fram och motta mina handtryck. Tack.

KVINNA: Elleseus va imillom dem som sto der i rekken og tok prinsen i handa. Prinsen ha god tid og han snakka med all. Og da'n snakka med 'om Elleseus så fekk'n hør om a Matilde. Og han Elleseus han sa at det som va verst va at dem itj ha fynni veitja og fått a lagt i vigsla jord.

MANNEN: Det va da Prins Carl sa sine "bevingede ord". Prins Carl va ein tørrpinn, ein blankskurt militær, han ha itj særlig godt gehør eingong. Men han Elleseus fekk'n  te å sei: Jag tror Matilde er vigslat i ditt hjarta. 
 
 
 
 
 
 
 
 

16. MATILDE-SONGEN

Mati-i-ilde va grei og god

Mati-i-ilde va streng når vi leika gjømt

Hu spann fineste garn

og hu brodert ein duk

som vi ska bruk kvar dag

på bordet  

17. SKITNE STØVLER

KVINNA: Den 29. mai fann dem Matildes jamaldringa: Antonetta,

Thomas og Mekal, og såmmå dag vart dem gravlagt i felles grav.

Elleseus og Sofie va med i begravelsen. Og kvar dag etterpå gikk dem på grava derres med blomster. Det va som om dem innbilt seg at hu Matilde va der ilag med dem, sålles som det bestandig brukt å vårrå. Dem gikk rundt som i ein uverkeleg drøm.

MANNEN: Men ein drøm kan aller var' evig. Ein dag vakna dem. Det va den dag'n a Sofie oppdaga at han Elleseus sto der på grava i de store digermøkråt stævlom sin.

KVINNA: - Elleseus du går ti stævli medt i solskjenni!

MANNEN: - Æ gjer vesst det. Når du sei det så. Æ hi vesst itj gått ti nå anna sist vekka heller.

KVINNA: - Du sto ti skitstævlom da prinsen handtakka deg og. Enn at du tok prinsen i hand'n?

MANNEN: - Det vart berre sålles det.

KVINNA: - Ja, Elleseus, og du gjord heilt rett. Du såg ker rørt han va prinsen. Han er berre eit menniskj han og. Husse du at han sa: "Matilde er vigslet i ditt hjerte". Det syns æ er så fint sagt. Den gammel fjøstrøya går du ti. Du er direkte oflidd!

MANNEN: - Oflidd? Syns du det?

KVINNA: - Og så bynne det å bli sommår.

MANNEN: - Æ trur æ vil gå berfot.

      18. SOL OVER LAND-(Instrumentalt) 
 

      19. HØYRIVA 

MANNEN: Sofie og Ellesus fekk losji hos slektningom i Løksdala. Men Sofie iltreivs og Elleseus gikk berfot heile sommår'n. Han skar seg på stein og stakk ti seg flis kvar dag. Ein dag han sto og kvessa staur stakk'n ti seg så stor flis at a Sofie mått ha på jodbensin.

KVINNA: Han gikk berfot på Øra og handla og. Sofie prøvd å skjennas på'om, men han berre gikk.

MANNEN: Ein dag glømt'n seg han Elleseus og kjøpt ei høyriv på Ør'n. Ka skull han med høyriv som itj ha nå'n gård? Han bynnt å tenkj' på det under heimtura, ja han skjemtes så gæli over høyriva da han kom heim om kveld'n at a Sofie mått trøst'n, og da…da vart det sålles millom dem som den først' vintern dem treftes.

KVINNA: Det va som om dem klart å klip åv ein kjetting.

MANNEN: Dag'n etterpå sett a Sofie høyriva i stuggu. Slektningan protestert, men hu Sofie vart streng da og sa ein setning som vart lagt merke te. Den setningen skull dem låvvå på i mang' år framover:

KVINNA: - Høyriva ska stå den te det går an å dørk opp plassan igjen! 
 
 
 
 
 
 
 
 

20. HEN SKA VI BU 

Hen ska vi bu

sjå nye engji

Ein heim, kjære du

med krøtter og drengji

Staur på staur med konn ska stå

som soldata -

Og der, der spring ein ungeskokk

og midt, midt blandt dem e du

Frå stabburstaket

vinke æ

vinke æ te deg. 

(Resitasjon av hele verset mens melodien går til "...soldata", så følges melodien av sang:) 

Og der, der spring ein ungeskokk

og midt midt blandt dem står du

Der flyg ein grågås-flokk

på himmlen

på himmlen! 
 

               xxx slutt  xxx